Of: waarom je direct CO2 bespaart als je minder stroom gebruikt, ook als deze stroom op papier groen is

Een mijlpaal

Column Jeike WallingaGroot nieuws dit jaar (2022) op zaterdag 23 april! Voor het eerst wekten we in Nederland meer stroom op via zonnepanelen en windturbines dan dat er op dat moment door ons allen werd gebruikt. Dit gold voor een aantal uren overdag in het weekend. Maar liefst 15 duizend megawatt (MW) werd er op 23 april 2022 opgewekt. Mooi nieuws dus, of toch niet? Daar zet ik vraagtekens bij, omdat je drie belangrijke aspecten rondom de energietransitie stuk voor stuk moet meenemen in wat er op deze zaterdag – een ideale zeildag voor fanatieke zeilers trouwens – in april gebeurde. Want de energietransitie gaat over het opwekken van duurzame energie, maar ook over het verminderen van ons energiegebruik én over de energiebalans op ieder moment.


Verminderen van het energiegebruik

Het elektriciteitsgebruik overdag op die genoemde zaterdag lag rond de 15 duizend MW. Iets meer dan het jaargemiddelde. Het is daarnaast goed om te weten dat we in Nederland minder dan een vijfde van al onze energie in de vorm van elektriciteit gebruiken. Ook op deze zaterdag werd er dus heel veel (voornamelijk) fossiele energie gebruikt in bijvoorbeeld (vracht)auto’s, gasfornuizen en fabrieken. En hoe meer we daarvan de komende jaren elektrisch zullen maken, hoe groter onze vraag naar groene elektriciteit zal zijn. En daarvan hebben we dus nu al meestal lang niet genoeg. Want ieder moment dat er geen recordopbrengst van zon en wind is – zoals op die bewuste zaterdag van 23 april 2022 – vullen we ook ons elektriciteitsgebruik aan met fossiele bronnen.

Kan dat: minder gebruiken?

Willen we écht een verschil maken, dan zullen we dus minder elektriciteit moeten gebruiken om de CO2-uitstoot te beperken. Dat kan dan op twee manieren. De meest besproken manier is: wat we doen efficiënter doen (bijvoorbeeld door te isoleren en efficiëntere processen in onze fabrieken). De andere manier is veel directer én die is van iedereen: maak keuzes die tot minder gebruik leiden. Ook met een elektrische auto die dan op papier op groene stroom rijdt, helpt zuiniger rijden om minder CO2 uit te stoten. En op de fiets gaan is ook voor de elektrische rijder nog steeds een groenere keuze.

Opwekken van duurzame energie

In Nederland gebruiken we verschillende energiedragers. Het grootste deel van deze energiedragers is fossiel, zoals de op olie gebaseerde producten benzine en diesel en ook kolen en aardgas. Al die genoemde producten zijn voorbeelden van manieren waarop de natuur energie heeft opgeslagen, miljoenen jaren lang. Maar in slechts 200 jaar tijd gebruikten we – vooral in Europa en Noord-Amerika – al een groot deel van die bronnen. Bij de verbranding ervan komt CO2 vrij en de toename van de CO2-concentratie in de lucht is de grootste oorzaak van de klimaatverandering.

EnergietransitieDuurzame elektriciteit oogsten we met windmolens en zonnecellen. Als wind en zon tegelijkertijd flink hun best doen, krijgen we op zo’n moment dus relatief veel elektriciteit binnen. De weerssituatie op 23 april was uitzonderlijk: een forse wind plus héél veel zon, die zo eind april ook flink veel kracht heeft. Op een windstille winterdag is de opbrengst aan duurzame elektriciteit een stuk kleiner of zelfs bijna nul.

Energiebalans

Een van de grootste uitdagingen voor duurzame energiebronnen is dus dat ze niet op commando aan gaan. Met goede weersvoorspellingen weten we wel wat we ervan kunnen verwachten, maar als het windstil is, dan wordt er geen windenergie opgewekt en ’s nachts leveren zonnepanelen op hun beurt geen elektriciteit. Opwekpieken nodigen uit om het teveel aan stroom te bewaren. Technisch kan dat in de vorm van waterstof of met batterijen. Om dat voor elkaar te krijgen, hebben we extra spullen nodig. Van elektrolysers, brandstofcellen, opslagvaten tot batterijen. Maar juist het maken daarvan kost ook weer veel energie. Zo’n infrastructuur heeft daarom alleen zin, als je haar ook écht flink gaat gebruiken: groene waterstof maken van overschotten groene stroom is in Nederland de komende jaren nog een utopie.

Omdraaien

De feestelijke mijlpaal van 23 april 2022 betekent dat die dag voor het eerst alle elektrische auto’s die hun batterijen vulden en alle warmtepompen die huizen verwarmden niet direct bijdroegen aan de uitstoot van CO2. Het betekent ook dat we op al die dagen met minder wind of minder zon minder groene stroom opwekken dan we gebruiken. En dus dat je meteen CO2 bespaart als je je auto minder vaak oplaadt en je warmtepomp minder hard laat werken, zelfs als er lokaal op jouw dak meer dan genoeg wordt opgewekt voor jouw huishouden.

Record-opwek versus record-droogte

De uitdaging voor ons allen is om op korte termijn een stap te maken naar minder uitstoot. Want naast een record-opwek is ook record-droogte een gevolg van klimaatverandering en aan de orde van de dag. Ik durf de stelling aan dat elk project impact heeft op de energietransitie en dat de energietransitie impact heeft op elk project. Dus hoe draagt jouw project bij aan de energietransitie?

Een bijdrage van

Jeike WallingaJeike Wallinga: brengt haar passie voor duurzaamheid en haar expertise in de energietransitie samen met haar jarenlange ervaring als ondernemer, onderzoeker en programmamanager. Ze is lector Energietransitie op hogeschool Windesheim in Zwolle. Lees ook de andere blogs die Jeike heeft gemaakt voor het lectoraat van de Energietransitie.

Kennis delen
IPMA-NL lidmaatschap

0 Reacties

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

*

©2020 IPMA Nederland - Platform Projectmanagement

Neem contact op

We zijn nu niet online. Maar je kan ons een email sturen, dan nemen we zo spoedig mogelijk contact op.

Versturen

Log in met je gegevens

of    

Gegevens vergeten?

Create Account