Leiderschap vs Management

Stel je (her)start een project. Je hebt je goed ingelezen en voorbereid. De aanpak en methodiek die je toe gaat passen is helder. Maar, hoe bewust maak jij keuzes in je aanpak en leiderschap om de gewenste cultuur te vormen voor het beste resultaat. Ik nodig je uit om samen met mij enkele perspectieven te verkennen, die je als eigentijds leider balans en ruimte bieden om effectief te zijn in uitdagende dynamische situaties.


Jouw toon maakt de muziek

De kick-off is het ultieme moment voor jou als professional om de juiste snaar te raken bij je team en stakeholders. En daarin heb je keuzes en kansen. De toon bepaalt in hoge mate of je doelen bereikt en de mensen intrinsiek motiveert. En hoe jij grip, vertrouwen en de juiste flow bouwt met je team. Dat gaat verder dan alleen het benutten van middelen, want het blijft mensenwerk. In de kern maken de persoon, intentie, gedrag en mindset waarmee je leidt daadwerkelijk het verschil. Hoe zie jij dit eigenlijk?

Ik zal aan de hand van een aantal voorbeelden de verschillen tussen de transactionele en transformationele aanpak benoemen. Verken al lezende gerust welke mix voor jou in de praktijk leidt tot het beste resultaat. Het is ook mijn uitnodiging om bewust vanuit andere perspectieven naar leiderschap te kijken. Zo heb je de keuze tussen een directieve of faciliterende aanpak. Of anders gezegd, de keuze tussen veranderen of transformeren, leiden of managen, meer gesloten of open.

De transactionele aanpak

Je kunt er voor kiezen om vanaf de eerste minuut de control gelijk strak te zetten en de mensen aan te sturen op basis van taken en instructies. De mensen gaan dan keurig en precies uitvoeren wat je van ze vraagt. Je bent betrokken op microniveau en je krijgt het resultaat dat je vooraf hebt bedacht. Jij bepaalt. Dingen als aanpassingsvermogen, creativiteit en betrokkenheid beperken zich tot de gestelde kaders.

Wees met deze aanpak niet verbaasd dat mensen zich niet uitgenodigd voelen om met creatieve ideeën te komen, hun zorgen en inzicht te delen of eigenaarschap te nemen. Er is dan gevoelsmatig geen ruimte voor openheid en het tonen van kwetsbaarheid. Jij bent immers het centrum van macht in het bepalen van koers, cultuur, vorm en proces. Deze transactionele aanpak limiteert, of blokkeert, de informatiestroom die je als professional nodig hebt vanuit de randen van je project voor het beste resultaat. En er gebeurt nog iets.

In de gevoelswereld van de mensen kan de directieve aanpak, of jouw intentie en gedrag, weerstand oproepen. Je dwingt namelijk iets bij ze af. Ze voelen eerder angst te falen, dan vertrouwen te creëren. In feite probeer je de energie van boven, en dus van buiten, naar binnen te duwen. Herken je dat gevoel? Dat je iets moet doen en je niet is gevraagd of je het wel wilt? Dit is ook wat de veranderaanpak typeert; de energie van buiten naar binnen willen forceren. En het is een aanpak die in vele situaties werkt. Nogmaals, het is een keuze.

De transformationele aanpak

Bij de transformationele aanpak faciliteer je dat de energie van binnen naar buiten kan komen. Als je dat bereikt willen mensen bijdragen, zijn ze intrinsiek gemotiveerd voor de taken en gaan ze als vanzelf komen met ideeën. Betrokken mensen zetten net dat stapje extra en voeden je met meer informatie en energie.

De toepassing van transformatie is gebaseerd op drie fundamentele principes:

  1. Alles is energie in beweging en onderdeel van een groter proces. Vorm volgt energie.
  2. Energie kan niet gemaakt of vernietigd worden; energie kan alleen worden getransformeerd.
  3. De wereld is gebouwd op een netwerk van relaties.

We leven in een tijdgewricht waarin onzekerheid de nieuwe norm is. Ik zie dat als kans om te komen tot een nieuwe aanpak in ons leiderschap. Niet sturen op een bedachte uitkomst, maar navigeren door de dynamiek voor een andere, wellicht betere, uitkomst.

“Een probleem is niet iets om op te lossen;
het is een boodschap om naar te luisteren.”

– Alan Seale

Leiderschap

Transformatie in actie

Transformatie is wezenlijk iets anders dan transactie. De transformationele aanpak vergt in hoge mate zelfinzicht van de leider. Naast denkkracht vraagt het toegang en vertrouwen in je gut-feeling en intuïtie. Met intuïtie doel ik op de gecombineerde intelligentie en energie van je hoofd en hart. Als je dit in je aanpak weet te combineren met denkkracht en praktijkervaring ben je beter in staat te navigeren door onzekerheid en verandering. De transactionele leider negeert in feite de gevoelens door te vertrouwen op denkkracht.

In de praktijk gaat dat in beide gevallen nog steeds over het scheppen van duidelijkheid, het hebben van grip en het maken van keuzes. Als leider is het een kwestie van de mensen ‘aan’ weten te zetten voor het bereiken van de doelen. Dat lukt het beste door ze uit te nodigen hun unieke talent in te zetten, met ideeën te komen en eigenaarschap te nemen voor de taken waar ze zelf ‘ja’ tegen zeggen. Die ‘ja’ komt dan van binnenuit en bevat de energie die je nodig hebt in het proces. Dat gaat over willen in plaats van moeten.

Desgevraagd heb ik mijn kernkompas voor eigentijds leiderschap bij verandering mogen uitwerken. Dit Groenmodel is bedoeld om je praktische handvatten te geven in denken en doen aan de hand van vijf elementen die continu integraal aan de hand zijn.

Het Groenmodel

1. Waar kom jij je bed voor uit?

Veel valt of staat met je eigen intentie, mindset en gedrag. Ben je authentiek in je doen en laten of speel je een rol? Hoe authentieker je bent, hoe makkelijker je de mensen meekrijgt. Het schept namelijk duidelijkheid en vertrouwen. Men weet en kan inschatten waar je wel en niet van bent. En als je daar transparant in bent en het klopt met de werkelijkheid zal er de juiste energie op komen. In het Groenmodel is dit wat ik bedoel met je kernkompas. Waar kom jij je bed echt voor uit en waar ga jij van ‘aan’?

2. Rust en ruimte

Zit het in je aard om rust te brengen als het hectisch en dynamisch is? Juist als er gepresteerd moet worden helpt het als er mentaal en fysiek rust heerst. Dat heeft te maken met intermenselijke en zakelijke duidelijkheid. Dat gaat niet alleen over houding en gedrag, maar ook over transparantie op het gebied van performance, resultaat en verwachtingen. En het consequent nakomen ervan. En het hebben van grip op alle bedrijfskundige elementen in het proces. Niets is zo fijn als je de kosten -en resultaat prognoses en milestones behaalt binnen de gestelde norm. Het maakt jou en je team ook voor de opdrachtgever/stakeholders betrouwbaar. Dit zal je al snel meer rust en ruimte geven als mens en team op je project of programma.

Vanuit die rust kun je de ruimte creëren voor andere belangrijke zaken. Los van de ruimte voor teambuilding, fun en ontwikkeling is er ook ruimte nodig voor experimenten en het leren van de dingen die mislukken. Learn fast, fail fast. Daar profiteer je pas echt van als er ruimte is. Je kunt dat simpelweg niet bepalen, het speelt zich af in de ruimte die mensen voelen, waardoor ze met creatieve ideeën en opvattingen komen voor een beter resultaat. Of om hun zorgen te uiten en met alternatieven te komen. De genialiteit van mensen is wat mij betreft de belangrijkste bron van probleemoplossend vermogen. En uiteindelijk faciliteert de leider het proces en maakt de keuzes. Je faciliteert de ruimte, zodat er uit kan komen wat er al in zit.

3. Verdiepen

In ieder project of programma doen zich situaties en problemen voor die vragen om een adequate oplossing. Je kunt dit aanpakken door in iedere situatie maar snel een keuze te maken, zodat je ervan af bent. Snel en adequaat. En eerlijk gezegd is dit meestal de (geconditioneerde) manier om er mee om te gaan. Het vervelende is alleen dat het probleem als een boemerang terugkeert op een manier die heftiger en minder gecontroleerd is. Wat meer effectief blijkt is een aanpak die het probleem vanuit meerdere perspectieven bekijkt.

“Weet je het, of denk je dat je het weet?”

– Jos Groen

Verdiepen gaat erover dat je bereid bent de essentie te vinden van wat er gaande is. Vaak zit er iets diep verscholen in een probleem dat de echte belemmering vormt. En mijn ervaring is dat het eerder betrekking heeft op iets dat zich afspeelt in de gevoelswereld van mensen en daardoor niet zichtbaar is. Van jou als leider vraagt dit doortastendheid, nieuwsgierigheid en doorzettingsvermogen. En als je die kern te pakken hebt en begrijpt, dient de oplossing zich meestal als vanzelf aan. Dat biedt inzicht in de te maken keuzes en de kans die zich aandient. Als je op dat punt staat lijkt het wel alsof het probleem zich als vanzelf oplost. En dat is ook zo!

4. Verbinden

Het verbinden van alles en iedereen aan jouw doelen is cruciaal voor het resultaat. Hier kun je natuurlijk heel feitelijk en abstract naar kijken, maar het gaat natuurlijk om gevoel. Verbinding is iets dat je voelt. En dat vraagt om geduld en een consequente boodschap van de leider, boven en onder de oppervlakte. Om verbinding te bouwen is het vaak een kwestie van herhalen, herhalen, herhalen. Net zo lang tot iemand begrijpt waar het over gaat. Of niet. Verbinden is daarmee ook een kwestie van verdiepen. Het kunnen en willen aansluiten op de belevingswereld van een ander.

Dat verbinden is multi-dimensioneel. Daarmee doel ik niet alleen in de denk- en gevoelswereld, boven en onder de oppervlakte. Maar ook op het niveau van individu, duo, teams en groepen. Mensen gaan de verbinding aan als ze het willen, niet omdat ze moeten. Dat maakt verbinden mensenwerk en een van de grootste succesfactoren voor het slagen van een project, programma of missie.

5. Aanstaan

De dynamiek tussen rust, ruimte, verdiepen en verbinden maakt dat je kunt herkennen of mensen aan of uit staan. Mensen die ‘aan’ staan zijn betrokken, scherp en alert. Ze zetten (on)gevraagd die extra stap, tonen eigenaarschap en zijn vitaal. Bij mensen die ‘aan’ staan, spat de drive en passie ervan af. Er is creativiteit en lerend vermogen over de hele linie. Onderhandelingen zijn transparant en scherp vanuit het gemeenschappelijke belang. Die samenwerking leidt tot het beste resultaat.

Dit is het punt dat je merkt dat dingen als vanzelf lijken te gaan. De mensen staan ‘aan’. Passie en performance gaan hand in hand. Tegelijkertijd wordt ook duidelijk wie er uit staat. Dat nodigt je uit tot verdiepen en verbinden, totdat men aan staat of uit blijft. Dan heb je een andere keuze te maken, toch? Herken je dit bij jezelf en in je omgeving? Ik nodig je uit om er vanuit dit perspectief eens naar te kijken.

Welke mix past bij jou?

Als transactie en transformatie de uitersten zijn die je kunt hanteren hoor ik je al denken dat de praktijk weerbarstig is. Dat is natuurlijk ook zo. Het een is niet beter dan het ander, wel wezenlijk anders. En het effect is dus ook fundamenteel anders, die verschillen kunnen enorm groot zijn heb ik gemerkt.  In de praktijk is het de uitdaging om de aanpak te hanteren die werkt en daarin kun je bewust kiezen. Je stelt als het ware je eigen mix samen. Daarvoor is zicht en ervaring nodig met het hanteren van de uitersten. En dat is mijn uitnodiging. Als je het een al goed kent, dan nodig ik je uit het ander te verkennen. En daar ondersteun ik je graag bij.

Het begint bij jezelf

In mijn loopbaan ben ik geconditioneerd op het hanteren van de transactionele aanpak. Ik werd er op aangestuurd en afgerekend. En ik ben er uiterst succesvol mee geweest. Alleen is het niet de aanpak die past bij wie ik ben. Ik werd er niet blij en gelukkig van. Ingegeven door mijn gevoel en intuïtie begon ik te experimenteren met het hanteren van de meer open en transformationele aanpak. Wat voor mij natuurlijk voelde, werd vaak afgekeurd en veroordeeld. Als je wordt neergezet als ‘anders’ of ‘ongrijpbaar’ heeft dat impact op je zelfbeeld. En tegen die stroom in ben ik mijn hart blijven volgen en heb mezelf binnenstebuiten gekeerd om weer bij mijn eigen kern te komen. En te blijven. Dat is een reis vol horten en stoten, want dat gaat niet vanzelf. Ik ben nu weer gelukkig en van waarde voor anderen. En dat geeft mij simpelweg meer voldoening en energie.

Tenslotte

Jouw toon maakt het verschil. Het raken van de juiste snaar bij mensen is en blijft mensenwerk. En in dat besef schuilt de kracht van iedere professional. In de huidige tijdgeest is het belangrijk dat je bewust kiest welke toon je hanteert en welk effect je wilt bereiken. In die overgang zal de transformationele en meer open aanpak in leiderschap steeds meer worden gevraagd en gewaardeerd. Het kan je ook uitnodigen tot groei en ontwikkeling van je eigen talenten en capaciteiten. In de praktijk gaat het om de mix die je hanteert om te komen tot resultaat. Daarin is geen goed of slecht, beter of slechter. Doe wat van nature bij jou past en blijf experimenteren, want dat betekent dat je lerende bent en blijft. Dat maakt jouw leiderschap eigentijds.

Een bijdrage van

Jos GroenJos Groen

Als interventie of raadgever creëer ik ruimte waarin mensen het beste uit zichzelf kunnen halen. Mijn passie is het weten te vinden van de essentie in wat er gaande is, om vervolgens richting te geven aan de oplossing. Als katalysator van die verandering help ik je om een aanpak en cultuur te vormen waarin werkgeluk en resultaat elkaar versterken. En dat is mijn uitnodiging aan managers en executives om mee het groen in te gaan!

Liever het groen in!

Soms werk je aan een programma of project en voel je dat er onder de oppervlakte onrust heerst. Bijvoorbeeld als er wrijving is tussen management en organisatie, als de resultaten achterblijven, of als er weerstand is tegen verandering. Het zijn misschien zaken die jouw project of programma niet direct raken, maar die wel het succes van de organisatie als geheel remmen. Je kunt je klant helpen door dit te signaleren én een oplossing aan te dragen. Neem in dat geval rustig contact met me op, want ik help jouw klant graag op weg.

M: 06-25023280 | josgroen@hbrd.eu | #hetgroenin #groenmodel #ticca #openleiderschap

Praktijksessies en Webinars

Volg de media van IPMA de komende periode met aandacht als je er voor openstaat kennis te maken met mij en de in dit artikel beschreven elementen. Dit voorjaar deel ik mijn kennis en inzichten exclusief voor IPMA leden op basis van de volgende thema’s:

  • Opener leiderschap;
  • Transformatie: van crisis naar kans;
  • Veranderen en/of transformeren in de praktijk.

Kennis delen
IPMA-NL lidmaatschap

0 Reacties

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

©2022 IPMA Nederland - Platform Projectmanagement

Neem contact op

We zijn nu niet online. Maar je kan ons een email sturen, dan nemen we zo spoedig mogelijk contact op.

Versturen

Jouw Competentie Winkelwagen

Nog geen items
Subtotaal 0,00
Verzendkosten 0,00
BTW 0,00
Totaal 0,00
0

Log in met je gegevens

Gegevens vergeten?