Title boek: Leading from the Middle, Nieuw samenspel tussen de top en het midden van organisaties.
Auteurs: Koen Marichal, Jesse Segers en Daan Sorgeloos


Management is niet eenvoudig. Het samenspel in organisaties verandert en de wereld om ons heen wordt steed complexer. Oude hiërarchische denkramen zijn minder en minder de enige manier om organisaties te leiden. Maar welke zijn dat dan wel? En welke betekenis kunnen wij vanuit onze beroepsgroep van project- en programma professionals daar aan geven?  Voegt het boek van Koen, Jesse en Daan voor ons waarde toe?

De schrijvers zijn niet de minste

Laten we beginnen met de schrijvers te introduceren. Koen Marichal doceert onder meer leiderschap en leidt the Future Leadership Initiative van de Antwerp Management School. Professor Jesse Segers leidt onder meer het Sioo, een leidend instituut rond organiseren en veranderen. Daan Sorgeloos is, naast andere rollen, gastprofessor aan de Vrije Universiteit van Brussel. Met hun drieën een trio van professoren met naam en faam. 

Wie is de mens in het midden?

De auteurs beginnen in hun boek de mens in het midden te beschrijven. Een kenmerkende uitspraak is dat hun effectiviteit meer afhangt van leiderschaps- dan van managementactiviteiten. Mensen in het midden zijn zowel onderdeel van de hiërarchie als daar zelf aan onderworpen. Ze werken met visie, durf, expertise en doen dit met en zonder formeel mandaat. Ze zijn ingeklemd tussen de mensen met en zonder macht en dat in posities die steeds tijdelijker van aard worden.  

Het begrip “mens in het midden” staat voor een nieuw beeld op organiseren, waarbij de plaats in het organogram minder relevant is dan de impact die mensen in het midden hebben op de verbinding tussen strategie en operaties. Ze hebben een meervoudige kijk (en keuze) voor de rollen die ze vervullen. Bovendien zijn ze vertrouwd met de eigen onzekere positie. Mensen in het midden kiezen daarbij situationeel voor de rol die ze effectief kunnen vervullen. 

De rollen van de mensen in het midden

De mensen in het midden hebben, naast herkenning en erkenning, nieuwe vaardigheden nodig, die variëren van proactief leiderschap, onderbouwde betekenisgever, wendbare werker in hectische en tijdelijke contexten en zingever van de eigen professionele activiteit. 

Vaardigheden die een antwoord geven op vragen als hoe je de blinde vlekken in een organisatiestrategie leert zien en hoe je een eigen visie daarop leert te ontwikkelen. Maar ook hoe je die strategie kan veranderen en verbonden kan blijven met de strategische dynamiek en veranderingen in de organisatie. En…hoe je innoverend buiten de strategische lijntjes kan kleuren. Dat vraagt van mensen in het midden dat ze enerzijds kunnen aligneren: cohesie en discipline aanbrengen en ruis te onderdrukken. Anderzijds vraagt dat het divergeren door de strategie open te breken en creatief te innoveren. Dit in een balans tussen op korte termijn resultaten halend en voor de lange termijn te innoveren. Om dat te kunnen, moet de mens in het midden naar boven, opzij en naar beneden beïnvloeden. Dit naast de aansturing naar beneden binnen de eigen verantwoordelijkheid. 

Om dat invulling te geven zien de auteurs vier rollen die de mens in het midden kan aannemen: verbindingsofficier, strategie-uitdager, showrunner en ruimtemaker.  Het model wat we uit het boek extraheren is vat dit samen: 

De rollen uit het model worden in het boek “verhaald”  met denkbeeldige personen die een enkelvoudige rol uit het model vervullen. Een betekenisvolle beschrijving die zin- en betekenis geven aan de invulling van die rol en daarenboven vergezeld gaat van aanbevelingen vanuit de auteurs. Het laat zien hoe gevarieerd en complex de uitvoering in de praktijk kan zijn voor de mens in het midden. Deze herkenbare beschrijvingen vormen het hart van het boek met meer dan 100 pagina’s die het model laten leven voor de lezer. Voor de mens in het midden geeft het een beeld van hun positie en wat daarbinnen gedaan kan worden. Geen statische positie, maar een dynamische wisseling van danspassen die de mens in het midden leert dansen. 

It takes two to tango

Voor de managers die deze leiding geven, creëert het boek een beeld dat helpt de mens in het midden te versterken en te begeleiden….dat in de wetenschap dat zij zelf ook een mens in het midden kunnen zijn. Immers, in de overtuiging van de auteurs is het begrip “mensen in het midden” geen nieuwe naam voor het oude “middle-management”. Om om ons dat duidelijk te maken stellen ze dat de mensen in de top zelf ook mensen in het midden kunnen zijn. Ook zij kunnen op de dansvloer staan. En dat komt naar boven in het boek onder het motto van “it takes two to tango”. Daarmee laten ze de top van de organisatie zien hoe ze samen met de mens in het midden samen de dans van het midden kunnen invullen. In dit onderdeel geven zij aanbevelingen om vanuit de top de dans van het midden te doen. Voor elke rol geven de auteurs een gezichtspunt om de topmanager te helpen om samen de tango te dansen.

Het gehele speelveld

Vervolgens zoomen de auteurs uit naar het gehele speelveld en duiden zij de overtuiging dat organisaties bestaat uit een mengeling van mensen, een multitude of selves, waarbij niemand stabiel kan staan op wisselende standpunten. Kortom je moet wel dansen; stilstaan is geen optie.

Wat het boek beoogt en de reflectie daarop

Het boek beoogt mensen in het midden te laten ontdekken welke unieke rol ze spelen in hun organisatie, hoe waardevol die rol is en welke attitude en vaardigheden daarvoor nodig zijn. Het denkmodel, wat het boek aanbiedt met de rolverhalen en bijbehorende aanbevelingen, geeft mensen in het midden een prachtige blik op welke vaardigheden ze zouden kunnen ontwikkelen om de dans van het midden te kunnen uitvoeren: van het ontwikkelen van de visie en strategie, het ernaar handelen, een externe (outside in) gerichtheid, de vaardigheden om te beïnvloeden en de passende leiderschapsstijl.

De snelle lezer kan het aangeboden model enkelvoudig en als blauwdruk oppakken: elke rol in het model is verbonden aan één persoon of aan één functie. Dat is niet de boodschap. De mens in het midden kiest immers zijn danspassen en is geen levend standbeeld dat stilstaat in één rol.

Het boek beoogt verder het belang te tonen van een sterk samenspel tussen de top en het midden van de organisatie en deze top te leren omgaan met een meervoudig, krachtig en uniek middenveld (multiple middle) vanuit een mensgericht en dus niet eenzijdig strategisch of cultureel perspectief. De beschrijving in het boek helpt daarbij zeker, maar is op zichzelf niet voldoende: de top moet voor haar organisatie een eigentijdse visie op het middenveld ontwikkelen. Het boek reikt ons daarvan het denkraam aan, maar het valt of staat met de dialoog daarover in organisaties. Het succes valt of staat dus met dit samenspel.

De onderbouwing van het boek zit met meer dan 300 passende citaten goed in elkaar. Het geeft een doorkijk naar een stevig wetenschappelijk fundament.

De betekenis voor onze beroepsgroep

Dit boek is op www.connect.ipma.nl met 44 deelnemers onderwerp geweest van zowel een boekbespreking als van een betekenisvol interview met de schrijvers. Centraal stond de vraag in hoeverre wij als project-, programma en portfolio professionals naar onszelf kijken. Onze blik gaat met de schrijvers voorbij het plaatsen van management als rol in de lijnorganisatie. Het beroep dat het boek (en onze bijeenkomsten) is dat ook wij als project professionals een mens in het midden kunnen zijn en daarom de vaardigheden uit het boek (zouden moeten) omarmen. En daarmee geeft dit boek een waardevolle invulling voor ons als beroepsgroep om samen met onze opdrachtgevers voorbij wendbaarheid te gaan en te kiezen voor de dans van het midden. Een aanrader voor de professional die voorbij het blauwdrukdenken van organiseren wil komen.

Meer weten?

IPMA heeft voor haar leden Kennisbanken waarin ook een samenvatting in presentatievorm van dit boek opgenomen is. Dit bevat ook het interview met de schrijvers. Met dit materiaal ben je als project professional in staat om samen met je team en mensen van de top duiding te geven aan jullie eigen tango. Meer weten over het lidmaatschap? Ben je lid, dan kan je hier direct naar het item in de kennisbank.

Een bijdrage van

Bert van der Hooft MCM heeft een rijke ervaring in lijn,- project- en programmamanagement. Vijftien jaar geleden heeft hij zijn master degree in verandermanagement gehaald. Daar heeft hij de overtuiging van de toenmalige professor Jaap Boonstra gekregen om te strategiseren: de verbinding te leggen tussen strategie en realisatie (en andersom). Het boek van de auteurs geeft daar voor hem nieuwe voeding aan. Bert is naast zijn rol als verandermanager en trainer betrokken bij het ontwikkelen van de Kennisbank van IPMA. De VeranderLemniscaat Kennisbank is van zijn hand. 

0 Reacties

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

©2020 IPMA Nederland - Platform Projectmanagement

Neem contact op

We zijn nu niet online. Maar je kan ons een email sturen, dan nemen we zo spoedig mogelijk contact op.

Versturen

Log in met je gegevens

Gegevens vergeten?